АБДУҲАКИМ САЛОҲИДДИНОВ: “СУВ ДУНЁДА МУҚОБИЛИ БЎЛМАГАН ЯГОНА РЕСУРС”

Ўзбекистон сув танқислиги бўйича дунёдаги 164 мамлакат рўйхатида 25-ўринни эгалламоқда. Мазкур статистик маълумотни  жорий йилда Жаҳон ресурслари институти (WRI) маълум қилган эди. WRI тадқиқотига кўра, Ўзбекистон сув танқислиги юқори бўлган 27 мамлакат рўйхатида. Улар орасида Қирғизистон, Афғонистон, Арманистон, Туркия, Италия ва бошқа давлатлар бор. Мамлакатимиз эса рейтингнинг 8-қаторидан жой олган. Бугунги кунда республикадаги мавжуд муаммони ечими нимада кўринади? Тошкент   ирригация ва қишлоқ хўжалиги механизациялашган муҳандислар институтининг  халқаро ҳамкорлик бўйича проректори Абдуҳаким Салохиддинов билан шу ҳақда суҳбатлашдик. Германия ҳамкорлик ташкилотининг ташаббуси […]

Батафсил

СУВ БИЛАН БОҒЛИҚ МАРОСИМЛАР

Марказий Осиё халқлари, хусусан ўзбек, қирғиз, тожик,туркманларда сув билан боғлиқ кўплаб маросимлар мавжуд. Уларнинг асосида эса айнан ҳудудда исломгача бўлган даврда зардуштийликнинг гуллаб-яшнагани ётади. Зеро муқаддас Авесто китобида қайд этилганидек, зардуштийлар тўртта унсур олов, тўпроқ, сув ва ҳавони муқаддас деб билганлар. Қизиқ маросимлардан бири, бу янги таваллуд топган бола қирқ кунлик бўлганида, уни 40 қошиқ сувда чўмилтириш маросимидир. Уни қирғизлар «қирқини чиқарамиз» деса, қозоқ тилида «Қырқынан шығару же шiлдехана», татар, ўзбек, уйғур тилида «қирқ сув» деб аташади. Бу маросимни аёллар ўтказиб, қирқ […]

Батафсил

ИЛТИМОС СУВНИ ЎЧИРИНГ!

Тиш юваётганда сувни ўчириб қўясизми ёки оқизиб? Идиш-товоқ юваётганда-чи? Биргина тиш ювиш учун қанча сув сарфлашингиз ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмисиз? Аслида тиш ювиш учун 1 стакан (200 мл) сув кифоя. Лекин аксарият тиш тозалаш чоғида сувни ўчириб қўйишни хаёлига ҳам келтирмайди. Тишларингизни ҳафсала билан чўткалагунга қадар ўртача 7 литр сув беҳудага оқиб кетишга улгуради. 7 литр! Бунча сувга яна 35 киши тиш тозалашимумкин. Агар бутун Ўзбекистоннинг 33 миллионлик аҳолиси бир марта тиш ювишда сувни оқизиб қўядиган бўлса, нақ 231 тонна сув исроф бўлади. Ваҳоланки, қайсидир туманларда пойтахтдагидек […]

Батафсил

ТОШКЕНТ ШАҲАР СЕРГЕЛИ ТУМАНИ ҲАВОСИДАН ОДАМЛАР КАСАЛЛАНМОҚДА 

“Air Visual» халқаро ташкилоти 2018 йилда ҳавоси заҳарли моддалар билан энг кўп зарарланган мамлакатлар рейтингини эълон қилганида, Ўзбекистон  унда 16-ўринни эгаллаган. Б бежиз эмас албатта. Биргина Сергели туманида жойлашган “Тошкент труба заводи” МЧЖ га яқин ҳудудларда атмосфера ҳавосида рухсат этилган меъёрдан олтингугуртли водород 25 баробар, азот диоксиди бўйича 22,4 баробар, аммиак 6 баробар, фторли водород бўйича эса 4,2 баробар кўп эканлиги аниқланди. “Ўзиккиламчиранглиметалл” АЖга яқин ҳудудларда ҳам атмосферада рухсат этилган меъёрдан азот диоксиди бўйича 14,1 баробар, аммиак бўйича 8,25 баробар, олтингугуртли […]

Батафсил

Чем закончилась акция «Берегите воду!»?

В акции было задействовано свыше 1100 человек, включая 500 активистов Союза молодежи, 200 работников ГП «Сувокова», 100 сотрудников Бюро принудительного исполнения, а также работников махаллинских сходов граждан, инспекторов профилактики и других организаций.

Батафсил

Экологияга шафқат! Дарахтлар кесилмасин, жониворлар хорланмасин…

ОАВ орқали дарахтларнинг кесилаётгани ҳақида серияли хабарлар бериляпти. Ўзига хос “тренд”га айланган ушбу салбий ҳолат жамоатчилик томонидан қаттиқ танқид остига олинса-да, бу иллатни бутунлай йўқотиб бўлмаяпти. Фуқаролар табиатга нисбатан аёвсиз муносабатда бўлишяпти. Бу ҳам етмаганидек, жониворларга очиқчасига тажовуз қилинаётгани вазият ҳақиқатан ҳам оғриқли эканлигини исботлаб турибди. Хўш, одамлар табиатга нисбатан нега бундай муносабатда бўлмоқда? Муаммонинг илдизи балки экологик таълимнинг жуда суст олиб борилаётганидадир? Умуман олганда, Республикада экологик таълимнинг ҳолати қандай? Ушбу мавзуга қатор мутахассислар ўз фикр-мулоҳазаларини билдиришди. “Таълим тизимига зудлик билан экология […]

Батафсил

“Африка лаққаси” Қорақалпоқистонни забт этмоқда, ёҳуд “Nukus agro fish“ корхонаси фаолиятига бир назар

Қорақалпоғистонда балиқчиликни қандай ривожлантириш мумкин? Албатта бу саволга ҳозирда кўпчилик жавоб беришга қийналади. Орол денгизининг қуриши йиллар давомида балиқчилик билан тирикчилик қилган аҳолини зудлик билан касбини ўзгартиришга мажбур  қилди. Аммо  ўз умрини Қорақалпоғистонда балиқчиликни ривожлантиришга бағишлаган Нурмуҳаммад ота Пиримбетов “Нукус балиқ” корхонаси тугатилгач, соҳани мустақил ривожлантиришга қарор қилди ва тез орада Нукус туманида балиқчиликда истиқболли, деб ҳисобланадиган ёпиқ сув айланма тизими ҳавзаларида балиқ етиштиришга қаратилган йирик корхонага асос солди. “Nukus agro fish“ МЧЖ томонидан ёпиқ сув таъминоти тизими технологияси асосида […]

Батафсил

ЭКОЛОГИК ПАРТИЯ ОЛМАЛИҚ КИМЁ ЗАВОДИ ФОЛИЯТИ ЮЗАСИДАН ЖАМОАТЧИЛИК ЭШИТУВИНИ ТАШКИЛ ЭТДИ

2019 йилнинг 5 июль куни ўтказилган таҳлилий тадқиқотлар натижасида атмосфера ҳавосига 4 та ингредиентлар (олтингугурт икки оксиди), азот диоксиди, аммиак,  олтингугуртли водород) «Аммофос-Максам» АЖ яқин ҳудудларда рухсат этилган меъёрдан олтингугуртли водород 2,6 баробар, аммиак 1,07 баробар, азот диоксиди бўйича эса 8,8 баробар кўп эканлиги аниқланди.

Батафсил

ТОШДАН ҚОҒОЗ ИШЛАБ ЧИҚАРИЛАДИ

Фарғона шаҳридаги “Сайқал” масъулияти чекланган жамияти ва Хитойнинг “Henan GX-Mach environmental Technoloji Co.LTD” компанияси ўртасида 7 млн долларлик тошдан қоғоз ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш бўйича тарихий шартнома имзоланди. Келишувга асосан,“Fergana stone paper company” Хитой –Ўзбекистон қўшма корхонаси таъсис этилди. 2019 йилнинг 25-27 апрель кунлари Хитой Халқ Республикасида бўлиб ўтган “Бир макон-бир йўл” 2-Халқаро форумида  Фарғона вилояти ҳокими Ш. Ғаниев иштирок этиб, Ning Bo Stone Paper Environmental Materials Co., Ltd компанияси директорлар кенгаши раиси Томас Хоу билан учрашган эди. Бу лойиҳа Хитой делегациясининг Фарғона шаҳрига ташрифи чоғида ҳам муҳокама қилинган эди. Бугунги кунда […]

Батафсил

Сув – обиҳаёт, уни ҳурматланг

Сув бу — ҳаёт. Унинг ҳар томчисида ўн саккиз минг олам қуввати яширинган.Биз одамлар ҳаётида сув энг муҳим ўринни эгаллайди. Чунки у ижтимоий ва маиший ҳаётимизда беминнат ёрдамчи, инсоният тараққиётининг асосидир. Аммо биз одамлар табиатнинг мана шундай улуғ инъомини ҳамиша ҳам қадрлайвермаймиз. Шуни унутмаслик керакки, ҳар қандай инъомнинг чеки-чегараси бор. 28 июнь куни республика нодавлат ташкилоти Экомактаб ҳамда Ўзбекистон Республикаси сув хўжалиги вазирлиги қўшма ҳамкорлигида Европа Иттифоқининг “Ўзбекистоннинг қишлоқ жойларида сув ресурсларини барқарор бошқариш” дастури доирасида ўсмир-ёшлар учун экспедиция ташкил этилди. Экотур […]

Батафсил

НЕМИС ЦИРКИ ҲАЙВОНЛАР ЎРНИГА ГОЛОГРАММАДАН ФОЙДАЛАНМОҚДА

Циркнинг медиа директори Маркус Штроблнинг айтишича, охирги отлар билан бўлган саҳна чиқишидан цирк ходимлари 2018 йилда воз кечишган, ҳайвонларнинг ўрнини  уларни акс этувчи голограммалар эгаллаган. 

Батафсил

АВТОТРАНСПОРТ ВОСИТАЛАРИНИ УТИЛИЗАЦИЯ ҚИЛИШ ТИЗИМИ ЯРАТИЛАДИ

2018 йилда атмосферага ташланган ташланмалар миқдори 2 млн. 442 минг тоннани ташкил қилган. Бунда автотранспорт воситаларидан ташланадиган ташланмалар миқдори 65%, яъни 1,56 млн. тоннани, йирик шаҳарларда, жумладан, Тошкент шаҳрида ушбу кўрсаткич 80% дан ортиқни ташкил этади.

Батафсил

ЛАЙЛАКЛАРНИНГ НОЛАСИ

Бу йил ғалла мўл бўлди, деярли барча фермерлар ғалла режасини ортиғи билан бажаришди. Мўл ҳосилдан барча хурсанд. Эндиликда ерни иккинчи экинга тайёрлаш учун фермерларнинг аксарияти жуда осон йўлдан боришмоқда, ғалладан бўшаган майдонларни ёқишмоқда. Афсуски, ана шу ўйламай қилинган иш оқибатида бир гектар майдондаги бошоқли дон пояси, сомони ёқилса, ундан ҳавога ярим килограмм азот, уч килограмм кул, қарийб йигирма килограмм газ ва углерод оксиди каби зарарли моддалар тарқалади. Қолаверса, сомон ёқилиши оқибатида ернинг унумдор қатлами куяди, тупроқ ҳосилдорлиги пасайиб кетади. Нафақат […]

Батафсил

РИШТОНДА ЧИНОРЛАР НЕГА КЕСИЛМОҚДА?

Бугун эрталабдан Фарғона водийси, аниқроғи Риштон туманидан хавотирли хабар келди. Риштон туманининг марказий кўчасидаги чинорлар  ўзи кенг бўлган йўлни «кенгайтириш баҳонасида» кесилмоқда. Аҳоли норози, аммо бу норозилигини фақатгина уйдан чиқмай билдиришмоқда. Мазкур дарахт кесилишлари қанчалик қонуний? Наҳотки, ободонлаштириш ва қурилиш ишларини дарахтларни нобуд қил масдан амалга ошириш мумкин бўлмаса? Уларнинг ўрнига кейинчалик экиладиган кўчатлар 50-80 йиллик чиноралардек бўлганича бир инсон умри ўтади (агар ўрнига яна  арча эмас, чинор экилса албатта?!). Бунга туман ҳокими Таваккал Раҳимов, Фарғона вилояти ва  ва туман […]

Батафсил

Фарғонада “Гуллар ва қушлар” байрами

Ўқувчи-ёшлар ўртасида атроф муҳитга, табиатга ва ҳайвонот оламига меҳр-муҳаббат туйғуларини уйғотиш, табиат ва ҳайвонот дунёси, хусусан, гуллар ҳамда қушларга оид билимларини намойиш этишга имконият яратиш ва улар ўртасида соғлом рақобатни шакллантириш, иқтидорли ва истеъдодли ўқувчиларни аниқлаш ва уларга ҳар томонлама кўмак бериб, истеъдодларини намоён этишларига шароит яратиш мақсадида Фарғона вилоят ҳокимлиги, Фарғона вилоят Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бошқармаси, вилоят Адлия бошқармаси, “Ёшлар иттифоқи” вилоят Кенгаши ҳамкорлигида,  2019 йил 1 июнь куни, 5-июнь- Бутунжахон атроф-муҳитни муҳофаза қилиш куни муносабати билан […]

Батафсил

Табиатдан фойдаланиш тартибини бузганлик учун жавобгарлик кучайтирилди

Ҳеч кимга сир эмаски сўнгги йилларда фуқароларимиз томонидан ҳайвонот ва ўсимлик дунёсидан фойдаланиш жараёнида қўпол қонун бузилиш ҳолатларига йўл қўйилмоқда. Энг ачинарлиси бу кўрсаткичлар йилдан йилга ошиб бормоқда. Биргина мисол, электр қармоқ, заҳарли кимёвий воситалар ёки портлатиш орқали табиий сув ҳавзаларида балиқ овлаш мақсадида сувда яшовчи барча яъни, балиқлар, бақалар, бўғимоёқлилар, молюскалар ва жамики бир ҳужайрали жонзотларни қирилиб кетишига олиб келади. Ҳаттоки қорамолларни нобуд бўлиши каби ҳодисаларни барчамиз эшитганмиз. Бунда броконьерлар нафақат ҳайвонот оламини балки инсонлар ҳаётини ҳам хавфга қўйиб […]

Батафсил

Более 1 млрд человек не имеет доступа к безопасной питьевой воде

Согласно официальной статистике, в мире 2,4 миллиарда человек не имеет доступа к соответствующей санитарии, что связано с водными ресурсами. Более 1 миллиарда человек не имеет доступа к безопасной питьевой воде и это, в свою очередь, ведет по меньшей мере к 250 млн случаев заболеваний, от 2,2 до 5 миллионов случаев смертельных исходов. Кроме этого, 20 процентов орошаемых земель ухудшается, засоляется и выходит из оборота.

Батафсил

ҚЎНҒИР АЙИҚНИ ЎЛДИРИБ, ЖАСАДИНИ МАЗАХ ҚИЛГАН ФУҚАРОЛАР ЖАЗОГА ТОРТИЛАДИМИ?

Келаётган 5 июнь -Халқаро атроф-муҳитни муҳофаза қилиш куни. Аммо биз табиатни қанчалик муҳофаза қилаяпмиз? Келгуси авлодга нима қолдираяпмиз? Куни кеча ижтимоий тармоқларда  Қашқадарё вилояти Чироқчи туманида бир туда оломоннинг отилган, аммо маълум бўлишича, чалажон қўнғир айиқни қийнашаётгани, улардан бири эса  айиқни қучоқлаб тургани,  ҳайвоннинг эса бош қисмидан қон оқиб, ночор аҳволда тургани акс этган видеосуратлари тарқалди. Ушбу воқеа 2019 йил 28 май куни  Чироқчи тумани Лангар МФЙ Тутли қишлоғида содир бўлган.  Номаълум сабабларга кўра айиқ қишлоққа келиб қолган. xabar.uz  сайтида […]

Батафсил

Ҳайвонот боғига экскурсия

Педагогика соҳасида ўзининг салмоғли ўрнига эга бўлган Я.А.Коменскийнинг барча педагогик асарларида. “Тўғри йўлга қўйилган тарбия ишлари ҳар бир нарсада албатта табиат билан мувофиқлаштирилиши зарурлиги” ҳақидаги фикри  келтирилади.

Батафсил

ЖЕСТОКОЕ ОБРАЩЕНИЕ С ЖИВОТНЫМИ КАРАЕТСЯ ПО ЗАКОНУ

Большинство людей считают домашнее животное своим имуществом, и считают, что вольны поступать с ним как вздумается. Организации по защите животных во всем мире, включая Узбекистан, не считают поведение каждого человека по отношению к животным приемлемым. А что говорит национальное законодательство? В этой статье мы рассмотрим меры ответственности и поговорим о том, нужно ли их усиливать. В европейских странах никто не подумал бы о том, чтобы пнуть кошку или собаку, бросить камень и нанести ему более серьезный вред. Напротив, их кормят, […]

Батафсил

Чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш соҳаси: муаммо ва ечим

   Сўнгги икки йилда мамлакатимизда атроф-муҳитни муҳофаза қилишни таъминлаш, табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш, шунингдек, ҳудудларнинг санитария ва экологик ҳолатини яхшилаш соҳасида изчил сиёсат амалга оширилмоқда. Биргина 2017-2018 йилларда қаттиқ маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш тизимининг инфратузилмасини такомиллаштириш бўйича кенг кўламли ишлар олиб борилди, 13 та санитария жиҳатидан тозалаш давлат унитар корхоналари ҳамда уларнинг туман ва шаҳарлардаги 172 та филиали, шунингдек, 9 та маиший чиқиндилар билан боғлиқ ишларни комплекс амалга ошириш кластерлари ташкил этилди. Кўрилган чора-тадбирлар аҳолининг деярли ярмини […]

Батафсил

БИОЭТИКА ТАМОЙИЛЛАРИ ЁХУД ЁРДАМГА МУҲТОЖ ЖОНИВОРЛАР НОЛАСИ

Ҳали оғзида она сути қуримаган мушукча зорланиб миёвлаганича овқатланиб ўтирган одамлардан нажот истаб оёқларига суркалар, аммо меҳр ўрнига ҳар гал тепки ерди. Бўш столга келиб ўтирган қиз билан йигит оёқлари остида ўралашаётган мушукчага ижарғаниб қараб, қараб қўйишди. У кетавермагач, йигит  жониворнинг бошини мўлжаллаб зарб билан тепди. Салкам бир метр нарига учиб тушган мушукча ғалати овоз чиқарди-да, туришга ҳам холи келмай сўнгги бор у томонга қараб, кулаётган одамларга умид билан талпинди. Оғзининг четидан сизиб оққан қон унинг юрак уриши билан бирга […]

Батафсил

«Сувтекин»​. Сув текин бўлиши керакми?

Нега бутун дунёда тақчил ресурсга айланиб бораётган, яқин келажакда нефтдан ҳам қимматроққа баҳоланиши башорат этилган неъматнинг қадрига етолмаяпмиз? Сувтекин, дея атрофда кўп учрайдиган, қадри ва қиммати паст ашёларни атаб, сувни ҳам текин қилиб қўйдикми? «Ўзбекистонда сув кўп. Ариқлардан шалдираб сув оқади. Амударё ва Сирдарё оралиғида жойлашган сўлим, бетакрор маконда яшаймиз»​, деган пафосли гаплар қисман ўтмишда қолиб кетди. Биз ҳақиқий вазиятдан бехабар қолиб кетяпмиз. Сирдарё ва Амударё каби трансчегаравий дарёларнинг Орол денгизига сувни тошқин олиб келмаётганига анча йиллар бўлди. Қорақалпоғистон ва […]

Батафсил

ЕР РЕСУРСЛАРИНИ БОШҚАРИШ ВА УЛАРНИ БАҲОЛАШНИНГ ЯНГИ ЁНДАШУВЛАРИ МУҲОКАМА ҚИЛИНДИ

Тошкентда “Ер ресурсларини бошқариш ва уларни баҳолаш: янги ёндашувлар ва иновацион ечимлар” мавзуидаги илмий-амалий конференция бўлиб ўтди. Конференция Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси Экология ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш масалалари қўмитаси, Ўзбекистон Экологик партияси, Ўзбекистон Республикаси Ер ресурслари, геодезия, картография ва давлат кадастри давлат қўмитаси, Ўзбекистон Миллий университети, Ўзбекистон экологик ҳаракати ва бошқа қатор вазирлик ва идоралар ҳамкорлигида ташкил этилди. Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатлари, тегишли вазирлик, идора ва ташкилотлар мутахассислари, экспертлар, шунингдек, М.В.Ломоносов номидаги Москва давлат университети, К.А.Тимирязев […]

Батафсил

Ер ресурсларини муҳофаза қилиш ва улардан самарали фойдаланиш иқтисодий барқарорлик асоси

Ер муаммоларига инсониятнинг эътиборини қаратиш мақсадида 1970 йилдан бошлаб, ҳар йили 22 апрель куни жаҳондаги барча мамлакатларда турли тадбирлар ва акциялар ўтказилади. Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Бош ассамблеяси қарорига асосан 22 апрель куни Ҳалқаро Ер куни сифатида нишонланмоқда. Бугунги кунда ер ресурсларини муҳофаза қилиш ва улардан оқилона фойдаланиш халқаро ҳамжамиятнинг ҳамда дунёдаги барча давлатларнинг олидида турган ўта муҳим долзарб муаммолардан бири ҳисобланади. Ер юзасида кечаётган глобал экологик зиддиятли жараёнлар, масалан иқлим ўзгариши, чўлланиш жараёнлари, биологик хилма хилликнинг қисқариб бориши, атмосфера ҳавоси […]

Батафсил

CУВ – ҲАЁТ МАНБАИ ундан самарали фойдаланиш давр талаби

Сув – тириклик кафолати. Уни беҳуда сарфлаш келажакка нисбатан қилинган хиёнат ва эътиборсизлик билан баробардир. Шу боис халқимиз азалдан ушбу бебаҳо неъматни юксак қадрлаб, “Сувга тупурма”, “Қудуққа тош ташлама”, “Ариққа супринди ташлама” каби  ўгитларни бежиз айтишмаган.   Маълумки, дунё миқёсида ушбу бебаҳо неъматни асраш, ундан оқилона фойдаланишга алоҳида эътибор берилади. Хусусан, сув ресурслари билан боғлиқ муаммоларни бартараф этиш, уларни асраш ва тиклаш учун аниқ чоралар кўрилмоқда. Аммо оби ҳаётдан оқилона фойдаланиш, оқова сувларнинг ифлосланиши каби ҳолатларнинг учраб туриши ачинарлидир, албатта. Масалан, Германияда оқова сувларнинг ярмидан кўпи, АҚШда эса учдан бир қисми тўлиқ тозаланмай дарё ва кўлларга қуйилмоқда. Франция, Англия, Бельгия, Голландия, Япония […]

Батафсил