Qaysi hayvonlar ro‘yxatdan o‘tkaziladi?

Qonunga muvofiq, O‘zbekiston hududida jismoniy yoki yuridik shaxslar tomonidan saqlanadigan va (yoki) ko‘paytiriladigan hayvonlar majburiy tartibda identifikatsiya qilinishi va ro‘yxatga olinishi lozim.

Bunga qoramollar, qo‘ylar, echkilar, tuyalar, otlar, cho‘chqalar, shuningdek uy sharoitida boqiladigan itlar va mushuklar ham kiradi.

Mutaxassislarning ta’kidlashicha, identifikatsiya jarayoni hayvonga maxsus raqam berish, elektron ma’lumotlar bazasiga kiritish hamda uning egasi, turi, yoshi va boshqa muhim ma’lumotlarni qayd etishni nazarda tutadi. Natijada har bir hayvonning o‘ziga xos “pasporti” shakllantiriladi.

Hayvonlar qachon ro‘yxatga olinishi kerak?

Qonunda hayvonlarni identifikatsiya qilish va ro‘yxatdan o‘tkazishning aniq muddatlari belgilangan.

Jumladan:

• qoramol, qo‘y, echki va tuyalar tug‘ilganidan 14 kun o‘tib;
• otlar tug‘ilganidan 4 oy o‘tib;
• cho‘chqalar tug‘ilganidan 1 oy o‘tib;
• itlar va mushuklar tug‘ilganidan 3 oy o‘tib identifikatsiya qilinishi kerak.

Bunda belgilangan muddat tugagach, hayvonlar bir oy ichida ro‘yxatga olinishi shart.

O‘zbekistonga olib kiriladigan hayvonlar esa mamlakat hududiga kirgan kundan boshlab 21 kun ichida identifikatsiya qilinishi lozim.

Hayvonlar hisobdan qanday chiqariladi?

Qonunga ko‘ra, hayvon so‘yilgan, nobud bo‘lgan, yo‘q qilingan yoki mamlakat hududidan tashqariga olib chiqilgan taqdirda u 7 kun ichida hisobdan chiqarilishi kerak.

Bu tizim davlat organlariga hayvonlar soni, ularning joylashuvi va harakati bo‘yicha aniq statistika yuritish imkonini beradi.

Vakolatli organ qaysi?

Mazkur sohada vakolatli davlat organi etib Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish qo‘mitasi belgilangan.

Qo‘mita hayvonlarni identifikatsiya qilish, ro‘yxatga olish va kuzatish tizimini yuritish, ma’lumotlar bazasini shakllantirish hamda nazoratni amalga oshirish uchun mas’ul hisoblanadi.

Xarajatlarni kim qoplaydi?

Qonunga muvofiq, hayvonlarni identifikatsiya qilish va ro‘yxatga olish bilan bog‘liq tadbirlar turli manbalar hisobidan moliyalashtiriladi.

Bular:

• hayvon egalarining mablag‘lari;
• homiylik xayriyalari;
• Davlat byudjeti mablag‘lari;
• qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar.

Shu bilan birga, qonunda hayvon egalaridan to‘lov undirmasdan identifikatsiya qilish va ro‘yxatga olish tartibini Vazirlar Mahkamasi belgilashi ko‘zda tutilgan.

Hayvon egalarining majburiyatlari kuchaytiriladi

Qonunning ayrim normalari 2028-yil 1-yanvardan kuchga kiradi. Unga ko‘ra, hayvon egalari:

• hayvonlarni o‘z vaqtida identifikatsiya qilishi va ro‘yxatdan o‘tkazishi;
• egasi almashganda qayta ro‘yxatdan o‘tkazishi;
• hisobdan chiqarish bo‘yicha ma’lumotlarni taqdim etishi;
• identifikatsiya qilinmagan hayvonlarni saqlash yoki ko‘paytirishga yo‘l qo‘ymasligi shart bo‘ladi.

Murojaatlar elektron shaklda yoki bevosita vakolatli organlarga taqdim etilishi mumkin.

Yangi tizim nimani beradi?

Mutaxassislar fikricha, hayvonlarni identifikatsiya qilish tizimi veterinariya xizmatlari samaradorligini oshirish, epizootik vaziyatni nazorat qilish va hayvonlar bilan bog‘liq ma’lumotlarni raqamlashtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Shuningdek, bu tizim yo‘qolgan hayvonlarni topish, kasalliklar tarqalishining oldini olish, hayvonlar harakatini nazorat qilish hamda xalqaro veterinariya standartlariga moslashishga xizmat qiladi.

Shu tariqa, 2026-yil 7-avgustdan boshlab O‘zbekistonda hayvonlarni identifikatsiya qilish va ro‘yxatga olish tizimi yangi bosqichga o‘tadi. Bu esa mamlakatda veterinariya nazorati va hayvonlar hisobi tizimini yanada takomillashtirishga xizmat qilishi kutilmoqda.