Mahalliy xabarlar|21
Dunyo bo‘ylab nechta yurg’a tuvaloq turi mavjud?
Dunyo bo‘ylab taxminan 26 tur mavjud bo‘lib, ular Yevropa, Osiyo, Afrika va Avstraliyada tarqalgan.
Yurg’a tuvaloqlar — yirik yer qushlari bo‘lib, ochiq landshaftlarda: dashtlarda, yarim cho‘llarda va cho‘llarda yashaydi. Ular o‘zining katta o‘lchamlari, yashirin turmushi va inson faoliyatiga sezgirligi bilan mashhur.
Dunyo bo‘yicha asosiy yurg’a tuvaloq turlari
Dunyo bo‘ylab taxminan 26 tur mavjud bo‘lib, ular Yevropa, Osiyo, Afrika va Avstraliyada tarqalgan. Eng mashhurlari:
Katta yurg’a tuvaloq (Otis tarda)
Dunyoning eng og‘ir uchuvchi qushlaridan biri.
Yevropa va Markaziy Osiyo dashtlarida yashaydi.
❗️ Ko‘plab mamlakatlarda yo‘qolish xavfi ostida.
Kichik yurg’a tuvaloq (Tetrax tetrax)
Katta yurg’a tuvaloqga nisbatan ancha kichik.
Janubiy Yevropa, G‘arbiy va Markaziy Osiyoda tarqalgan.
Yurg’a tuvaloq-qizg‘aldoq, yoki xobara (Chlamydotis macqueenii)
Cho‘l turi, qurg‘oqchilik sharoitiga yaxshi moslashgan.
Afrika yurg’a tuvaloqlari (Ardeotis, Eupodotis, Lissotis va boshqalar)
Afrika savannalari va yarim cho‘llarda yashaydi, shakl va o‘lchamlari jihatidan juda xilma-xil.
Avstraliya yurg’a tuvaloq (Ardeotis australis)
Avstraliya ochiq hududlarida yashovchi yirik qush.
O‘zbekistonda qaysi turdagi yurg’a tuvaloq yashaydi?
🟢 Yurg’a tuvaloq — Chlamydotis macqueenii
Bu O‘zbekistonda yashaydigan yagona yurg’a tuvaloq turi.
Qizil Kitobga kiritilgan.
Qisqacha tavsif:
Yashash joyi: cho‘llar va yarim cho‘llar (Qizilqum, Ustyurt)
Turmush tarzi: ko‘chib yuruvchi qush
Oziqlanishi: hasharotlar, mayda umurtqali hayvonlar, urug‘lar va o‘t novdalari
Holati:
O‘zbekiston Qizil Kitobiga kiritilgan
IUCN Qizil Ro‘yxatiga kiritilgan (zaif tur)
Asosiy xavflar:
Brakonyerlik
Yashash joylarini o'zlashtirish
O‘zbekistonda yurg’a tuvaloq qat’iy muhofaza ostida, ilmiy tadqiqotlar va xalqaro saqlash dasturlari amalga oshirilmoqda.
🚩 Maxsus markaz:
Navoi shahridan 50 km shimoli-g‘arbda, 300 gektar maydonda BAAning yurg'a tuvaloqlarni ko'paytirish markazi mavjud.
Markaz 2008 yil aprel oyida Dubay Amirligi rahbari, Oliy Sharafli Sheyxlari Muhammad Bin Rashid Al Maktum tashabbusi bilan tashkil etilgan.
2012 yildan bugungi kungacha markaz tomonidan taxminan 10 ming yosh yurg’a tuvaloq tabiatga qaytarilgan.